قدرت خرید کارگران ایرانی به کمتر از یک‌سوم دهه گذشته رسید

قدرت خرید کارگران ایرانی در پایین‌ترین حد خود و در نقطه بحرانی قرار گرفته است.

به گزارش شرق، قدرت خرید این قشر به کمتر از یک‌سوم ۱۰ سال گذشته رسیده است. در حال حاضر ارزش دلاری دستمزد کارگران ایرانی تنها ۶۶ دلار در ماه است، حال آنکه دستمزد کارگران در سال‌های ۱۳۹۴ تا ۱۳۹۶ به ۲۲۵ دلار در ماه می‌رسید. 

حالا در شرایطی نشست‌های تعیین دستمزد کارگران در حال برگزاری است که احمد میدری، وزیر کار، وعده داده «بحث‌ها سر این است که نرخ دستمزد سال آینده براساس تورم تعیین شود، به شکلی که قدرت خرید کارگران حفظ شود».

این وعده در حالی است که حال و روز بنگاه‌های اقتصادی نیز مساعد نیست و در شرایط تشدید نااطمینانی و سال‌های طولانی مذاکرات بی‌نتیجه بر سر پرونده هسته‌ای ایران، خروج سرمایه از کشور تشدید شده و نرخ رشد تقریبا تمام بخش‌های اقتصادی کشور در شش‌ماهه نخست امسال منفی بوده است. 

سقوط قدرت خرید کارگران

ریزش سریع و مداوم ارزش پول ملی و شکاف دستمزد و هزینه‌ها سبب شده است قدرت خرید کارگران ایرانی به‌شدت کاهش داشته و به کمتر از یک‌سوم ۱۰ سال گذشته برسد. امسال حداقل حقوق کارگران بدون احتساب مزایای رفاهی و سنوات و درواقع پایه مزدی در سال ۱۴۰۴ حدود ۱۰میلیون‌و ۷۰۰ هزار تومان اعلام شد. با احتساب دلار ۱۶۰ هزار تومانی باید گفت ارزش دستمزد پایه در کشور به حدود ۶۶ دلار در ماه رسیده است.

مزد پایه در سال ۱۴۰۳ حدود هفت‌میلیون‌و ۱۶۶ هزار تومان بود. بهای دلار در ابتدای سال ۱۴۰۳ حدود ۶۲ هزار تومان بود و در انتهای سال به حدود ۹۸ هزار تومان رسید، اما میانگین قیمت دلار در این سال حدود ۶۷ هزار تومان بوده است. بنابراین ارزش دلاری حداقل مزد کارگران در سال ۱۴۰۳ رقمی حدود ۱۰۶ در ماه بود.

همچنین بررسی‌ها نشان می‌دهد حداقل حقوق کارگران در سال ۱۴۰۲ حدود پنج‌میلیون‌و ۳۰۸ هزار تومان اعلام شد. نگاهی به نوسانات قیمت دلار در این سال نشان می‌دهد که میانگین قیمت دلار در آن، ۵۱ هزار تومان بوده است. ارزش دلاری دستمزد ماهانه کارگران در این سال حدود ۱۰۴ دلار بوده است. شایان توجه است که در سال ۱۴۰۳ رشد میانگین قیمت دلار نسبت به سال ۱۴۰۲ حدود ۲۱ درصد بود، اما در سال ۱۴۰۲ رشد میانگین قیمت دلار نسبت به سال پیش از آن حدود ۳۸ درصد بود.

بنابراین در سال ۱۴۰۲ کارگران وضعیت معیشتی بدتری را نسبت به سال ۱۴۰۳ تجربه کردند. در سال ۱۴۰۱ هم حداقل دستمزد ماهانه کارگران معادل چهارمیلیون‌و ۱۷۹ هزار تومان تعیین شد. میانگین قیمت دلار در این سال حدود ۳۷ هزار تومان بود. ارزش دلاری حقوق ماهانه کارگران در سال حدود ۱۱۳ دلار می‌شود. مزد پایه کارگران در سال ۱۴۰۰ حدود دومیلیون‌و ۷۴۴ هزار تومان در ماه بود. بررسی فراز و فرود قیمت دلار در این سال نشان می‌دهد میانگین قیمت دلار ۲۶ هزار تومان بوده است. ارزش دلاری دستمزد کارگران در این سال حدود ۱۰۵ دلار در ماه می‌شود. 

در سال ۱۳۹۹ نیز وزارت کار دستمزد پایه کارگران را حدود یک‌میلیون‌و ۹۱۰ هزار تومان اعلام کرد. در سال ۱۳۹۹ بازار ارز شاهد میانگین قیمت ۲۴هزارو ۵۰۰ تومانی دلار بود. به این ترتیب باید گفت ارزش دلاری دستمزد کارگران در این سال حدود ۷۸ دلار بود. نگاهی به تغییرات قیمت ارز در دو سال متوالی نشان می‌دهد که میانگین بهای دلار در سال ۱۳۹۹ حدود ۸۱ درصد نسبت به سال ۱۳۹۸ رشد داشته و همین مسئله یک شوک درخور توجه معیشتی به زندگی کارگران وارد کرده است. حداقل دستمزد ماهانه کارگران در سال ۱۳۹۸ حدود یک‌میلیون‌و ۵۱۶ هزار تومان تعیین شد.

بررسی نوسانات بازار ارز نشان می‌دهد که در سال ۱۳۹۸ میانگین قیمت دلار ۱۳هزارو ۵۰۰ تومان بوده است. با این احتساب باید گفت ارزش دلاری دستمزد کارگران در این سال حدود ۱۱۲ دلار در ماه بود. بررسی مزد پایه و قدرت خرید کارگران ایرانی در سال ۱۳۹۷ هم حاکی از آن است که حقوق پایه در این سال یک‌میلیون‌و ۱۱۴ هزار تومان بود و میانگین بهای اسکناس آمریکایی در بازار تهران و در سال ۱۳۹۷ حدود ۱۲هزارو ۵۰۰ تومان ثبت شده است. به این ترتیب باید گفت که ارزش دلاری دستمزد کارگران در این سال حدود ۹۰ دلار در ماه است.

همچنین حداقل حقوق مصوب کارگران در سال ۱۳۹۶ حدود ۹۲۹هزارو ۹۳۱ تومان اعلام شد. بررسی بازار ارز آن سال نشان می‌دهد میانگین قیمت دلار در این سال چهارهزارو ۲۰۰ تومان بود. بنابراین ارزش دلاری دستمزد کارگران در این سال حدود ۲۲۱ دلار در ماه بوده است. 

میزان حداقل حقوق کارگران در سال ۱۳۹۵ حدود ۸۱۲هزارو ۱۶۶ تومان در ماه به ثبت رسیده است. متوسط قیمت دلار در این سال سه‌هزارو ۶۰۰ تومان بود. با این حساب ارزش دلاری دستمزد کارگران در سال ۱۳۹۵ حدود ۲۲۵ دلار در ماه می‌شود. در سال ۱۳۹۴ هم دستمزد پایه کارگران ۷۱۲هزارو ۴۲۵ تومان بود و متوسط بهای دلار در بازار تهران حدود سه‌هزارو ۴۰۰ تومان به ثبت رسیده است. با این ارقام ارزش دلاری دستمزد کارگران در سال ۱۳۹۴ حدود ۲۰۹ دلار در ماه بوده است. با این حساب باید گفت ارزش دلاری دستمزد ماهانه کارگران که در ابتدای یک دهه منتهی به سال ۱۴۰۴ بالاتر از ۲۰۰ دلار بوده، هم‌اکنون به حدود ۶۶ دلار کاهش یافته است. 

حال ناخوش مشاغل

این کاهش شدید قدرت خرید کارگران در شرایطی رخ می‌دهد که وضعیت صنایع و بنگاه‌های اقتصادی کشور نیز با چالش‌های متعددی مواجه شده است؛ از بلاتکلیفی فرسایشی سال‌های طولانی مذاکرات هسته‌ای و تحریم گرفته تا نوسانات تند نرخ دلار، تورم دورقمی، فرسایش زیرساخت‌های اقتصادی و کمبود انرژی، مشکلات نقل‌وانتقال پول و گرفتاری‌های صادرات و انتقال فناوری به کشور، قوانین مازاد، قطع و اختلال اینترنت و مزاحمت و مداخله شدید دولت در اقتصاد و… همه و همه گرفتاری‌هایی است که کسب‌وکارها را زیر فشار مضاعف گذاشته و موجب خروج گسترده سرمایه از کشور و همچنین منفی‌شدن نرخ رشد در تقریبا تمام بخش‌های اقتصادی کشور شده است.

براساس گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس، در نیمه اول سال ۱۴۰۴ وضعیت کسب‌وکارهای کشور به‌شدت وخیم شده است. در این گزارش تأکید شده بود که رشد اقتصادی که در سال ۱۴۰۳ حدود ۳.۱ درصد بوده، در نیمه نخست ۱۴۰۴ منفی ۰.۳ درصد برآورد شده است.

در این گزارش وضعیت رشد اقتصادی بخش‌های مختلف به تفکیک بررسی شده است و از وضعیت وخیم صنایع و مشاغل در نیمه نخست سال ۱۴۰۴ حکایت دارد. بررسی مقایسه‌ای این شاخص با سال ۱۴۰۳ نشان می‌دهد در حالی که در سال ۱۴۰۳ رشد اقتصادی بخش‌های مختلف اقتصادی غالبا مثبت بوده، در نیمه اول سال ۱۴۰۴ رشد اقتصادی تقریبا تمام بخش‌های مختلف منفی شده است. 

با این شرایط نه‌تنها بیم فقیرترشدن کارگران وجود دارد، بلکه نگرانی‌ها برای موج گسترده تعدیل کارگران و افزایش نرخ بیکاری بالا گرفته است.